2-4 ورود مفهوم عدم تقارن اطلاعات به بازار های سرمایه
در ادبیات مربوط به زیر ساخت بازار، دامنه قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام از سه بخش تشکیل میشود. هزینه پردازش سفارش، هزینه نگهداری موجودی و هزینه گزینش مغایر، هزینه پردازش سفارش مبلغی است که بازار سازها برای آماده بودن جهت انجام سفارشهای خرید و فروش هزینه میکنند. بخش هزینه نگهداری موجودی که توسط استال[1] (1978) و هوو استال[2] (1981) مدل سازی شده است، بیان میکند که هزینه معاملات منجر میشود بازار سازها پرتفوی متنوع نگهداری نمایند تا از این طریق بتوانند هزینه های خود را پوشش دهند. در نهایت، گزینش مغایر که توسط گلستن و میلورام[3] (1985) مطرح گردید نمایانگر یک امر جبرانی برای معامله گران جهت پذیرش ریسک معامله با افرادی است که احتمال دارد اطلاعات مهم و محرمانه ای در اختیار داشته باشند. به عبارت دیگر، اگر بخش عمده ای از بازار افراد غیر مطلع تشکیل دهند، بازار سازها دامنه تفاوت قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام را افزایش میدهند تا از این طریق ریسک گزینش مغایر را جبران کنند.
2-5 عدم تقارن اطلاعاتی و بورس اوراق بهادار تهران
با توجه به بررسیهایی که بعملآمده، در مورد عدم تقارن اطلاعاتی و ارتباط آن با داده های حسابداری محمد حسین قائمی و محمد رضا وطن پرست نقش اطلاعات حسابداری را در کاهش عدم تقارن اطلاعاتی در بورس تهران در دوره 1381-1383 مورد برسی قرار دادند. نتایج تحقیق وی نشان میدهد که عدم تقارن اطلاعاتی در قبل از اعلان سود بیش از بعد از اعلان سود است و به تبع حجم و بازده غیر عادی انباشته قبل از اعلان بیشترازپس از اعلان سود میباشد.
[1] – Stall
[2] – Hevo stall
[3] – Glosten & Milgrom

2-8 عدم تقارن اطلاعاتی و دامنه قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام
تحقیقات تجربی که اخیراً صورت گرفته است، تأثیر اعلان سود بر رفتار دامنه قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام را به صورت کلی مورد توجه قرار دادهاند. ویکنتاش و چیانگ[1] (1986) نیز تغییرات مهمی را در دامنه قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام پس از اعلان سود، تنها زمانی که هیچ اطلاعات مهمی از جانب شرکت در ظرف 30 روز قبل از اعلان سود منتشر نشده باشد مشاهده نمودند.
کرینسکی ولی[2] (1996) در یافتند که اعلان سود عدم تقارن اطلاعاتی را در بازار افزایش میدهد. در بازار میتوان دو نوع معامله گر را متصور شد:
(الف) معامله گران نقد[3].
(ب) معامله گران مطلع[4].
معامله گران مطلع به این خاطر اقدام به انجام معامله میکنند که دارای اطلاعات محرمانه ای هستند که در قیمتها منعکس نشده است. در حالی که معامله گران نقد (سرمایه گذاران غیر مطلع) تنها به دلیل دارا بودن نقدینگی به انجام مبادله اقدام میکنند. البته این مدلها بر روابط بین تفاوت قیمت خرید و فروش و افراد مطلع در بازار اشاره دارند. بازار سازها از انجام معامله با افراد مطلع دچار زیان میشوند و این زیان را از طریق گسترش دامنه قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام جبران میکنند. بر اساس این مدل عدم تقارن اطلاعاتی در بازار منجر به افزایش دامنه قیمتهای پیشنهادی میشود.
در مدل کیم و ورچیا[5] (١٩٩٤) برخی افراد مطلع در بازار از قبیل سهامداران عمده، اطلاعات عمومی (مانند اعلان سود) را به سمت اطلاعات محرمانه سوق میدهند. بدیهی است که این افراد دارای مزیت اطلاعاتی نسبت به سایرین هستند و از این رو قادرند تا ارزیابی بهتری نسبت به عملکرد موسسه از طریق اعلان سود داشته باشند. البته تمرکز اصلی آنها بر چگونگی تأثیر عدم تقارن اطلاعاتی در مبادلات افراد مطلع پیرامون زمان اعلان سود است. از نظر آنان اعلان سود منجر به افزایش حجم مبادله و گسترش عدم تقارن اطلاعاتی میشود. کیم و ورچیا اثرات این اعلانها را به دو صورت بیان میکنند: اول این که، اعلانهای سود زمینه را برای معامله ای برابر و یکسان در بازار فراهم میکند زیرا منجر به انتشار اطلاعات برای همه افراد حاضر در بازار میشود و بدین ترتیب باید شاهد افزایش عدم تقارن اطلاعاتی در روزهای قبل از اعلان سود باشیم. دوم این که، بازار متشکل از افرادی است که تواناییهای متفاوتی در پردازش اطلاعات دارند. طبق این دیدگاه عدم تقارن اطلاعاتی نباید قبل از اعلان سود افزایش یابد بلکه باید در یک سطح صعودی در پی اعلان سود باقی بماند. زیرا، برخی از معامله گران قادر به پردازش بهتر اطلاعات هستند و این پردازش اطلاعات است که موجب افزایش حجم مبادلات در یک محیط دارای نقدینگی کمتر میشود، نه عدم تقارن اطلاعاتی. در این زمان معامله گران غیر مطلع به دلیل افزایش دامنه قیمت پیشنهادی خرید و فروش سهام از انجام مبادله خودداری میکنند.
دمسکی و فلتهام[6] (1994) بر اهمیت تمرکز بر فعالیت بازار اوراق بهادار در دوره قبل از اعلان سود علاوه بر دوره پس از اعلان سود اشاره دارند. به نظر مک نیکولاس و ترومن سرمایه گذارانی که دارای افق سرمایه گذاری کوتاه مدتی هستند جستجوی اطلاعات محرمانه را قبل از اعلان سود افزایش میدهند. این امر بدین معناست که قبل از اعلان سود، سطح بالایی از عدم تقارن اطلاعاتی را شاهد خواهیم بود.
[1] – Vikintash & chiang
[2] – Krinski& lee
[3] – wired
[4] – Liquidity Dealers
[5] – Kimm & verchiya
[6] – Demski & Feltman

3-1 مقدمه
اعتقاد اندیشمندان معاصر بر این است که توسعه و پیشرفت علوم در چند دهه اخیر به مراتب بیشتر و جامع تر از پیشرفتی است که کلیه علوم از بدو پیدایش خود تا پایان نیمه اول قرن بیستم داشته اند، شاید قبول این واقعیت قدری مشکل تر باشد، اما پیشرفتی چنین شتابان مرهون به کارگیری روش های دقیق و صحیح علمی بوده است. یک محقق پس از انتخاب و تعیین موضوع باید به دنبال تعیین روش تحقیق باشد. انتخاب روش تحقیق بستگی به هدفها و موضوع پژوهش دارد. بنابراین هنگامی می توان در مورد روش بررسی انجام یک تحقیق تصمیم گرفت که ماهیت موضوع تحقیق و هدف های آن مشخص باشد، به عبارتی روش تحقیق به محقق کمک می کند، شیوه و روشی را انتخاب و آغاز کند تا بتواند هر چه سریع تر به پاسخ یا پاسخ هایی که برای پرسش های خود در نظر گرفته است دست یابد. در واقع روش تحقیق علمی شامل اندازه گیری و ارزیابی و مقایسه عوامل بر اساس اصول و موازین پذیرفته شده از طرف دانشمندان، برای حل مشکلات و مسائل و مستلزم قدرت اندیشه و ظرفیت تعمق، تشخیص، قضاوت و ابتکارات است (سرمد، 1381، 80).
در این فصل مراحل انجام تحقیق مورد بررسی قرار می گیرد. روش تحقیق، ویژگیهای تحقیق، فرضیه های تحقیق، جامعه مطالعاتی، نحوه جمع آوری داده های مربوط به متغییرهای تحقیق و چگونگی تجزیه و تحلیل این اطلاعات نیز در این فصل مورد توجه قرار گرفته است.


5-1 مقدمه
در فرآیند هر تحقیق نتایج پژوهش اهمیت بسزایی دارد، چرا که نتیجه گیریهای تحقیق میتواند بنایی برای رفع مشکلات موجود و یا بهبود وضعیت موجود به سمت وضعیت مطلوب باشد. پس از آزمون فرضیههای مختلف، پذیرش یا عدم پذیرش یک فرضیه، صرفاً در حدود حوزه نمونه مورد بررسی و بر اساس روش تحقیق حاصل شده است. علاوه بر این، محقق در انجام تحقیق سطحی از خطا را برای تحقیق پذیرفته است که از درجه اهمیت بالایی برخوردار است. در چهار فصل گذشته کلیات موضوع پژوهش، مبانی نظری و پیشینه تحقیق، روشهای جمع آوری دادهها، روش شناسی پژوهش و همچنین تجزیه و تحلیل دادهها و آزمون فرضیهها تشریح شد. در این فصل خلاصه نتایج و نتایج کلی حاصل از تحقیق با ذکر دلایل بیان خواهد شد، سپس پیشنهاداتی بر اساس نتایج تحقیق ارائه میگردد. در پایان محدودیتها و تنگناهایی بیان خواهد شد که در انجام این تحقیق و تعمیم نتایج آن وجود داشته است.
5-2 ارزیابی و تشریح نتایج آزمون فرضیهها
با توجه به تجزیه و تحلیل ارائه شده در فصل چهارم که در خصوص هر فرضیه انجام گرفت، ابتدا به تفکیک نتایج هر فرضیه اشاره نموده و سپس به نتیجه حاصل از آزمون فرضیههای تحقیق پرداخته میشود.
5-2-3 بررسی فرضیه اصلی اول
«بین هموارسازی سود از طریق اقلام تعهدی اختیاری و عدم تقارن اطلاعاتی واحد تجاری در مرحله رشد رابطه وجود معناداری دارد.»
مطالعات انجام شده بر روی شرکتهای نمونه در بازه زمانی مورد نظر و تحلیلهای آماری که در فصل چهارم در جدول (4-11) بدست آمده است، ضریب همبستگی بین هموار سازی و عدم تقارن اطلاعاتی در مرحله رشد برابر با 107/0 میباشد بنابراین بین این دو متغیر همبستگی معناداری وجود ندارد. همین طور با توجه به نتایج فصل چهارم و نگاره (4-12)، بین هموار سازی و عدم تقارن اطلاعاتی در مرحله رشد رابطهی خطی معناداری وجود ندارد. نتایج تحقیق ابراهیمیان و همکاران (1389)، بین عدم تقارن اطلاعاتی و هزینههای اختیاری غیرعادی رابطه معنیداری مشاهده نشده است با یافته های این پژوهش مطابقت دارد، حجازی و قیطاسی (1390)، نشان میدهد که اقلام تعهدی اختیاری به عنوان معیار هموارسازی سود نسبت به اقلام تعهدی کل، توانایی بیشتری در توضیح عدم اطمینان اطلاعاتی واحد تجاری دارند.
5-2-2 بررسی فرضیه اصلی دوم
«بین هموارسازی سود از طریق اقلام تعهدی اختیاری و عدم تقارن اطلاعاتی واحد تجاری در مرحله بلوغ رابطه وجود معناداری دارد.»
با توجه به نتایج فصل چهارم و نگاره (4-13)، دیده میشود که، ضریب همبستگی بین دو متغیر هموار سازی و عدم تقارن اطلاعاتی در مرحله بلوغ شرکت مساوی 023/0 بوده، لذا همبستگی بین این دو متغیر تایید نمیگردد، و بین این دو متغیر همبستگی معناداری وجود ندارد. با توجه به مقدار t های محاسبه شده و نیز ضریب تعیین تعدیل شده در نگاره شماره (4-14)، بین هموار سازی و عدم تقارن اطلاعاتی در مرحله بلوغ رابطهی معناداری وجود ندارد. در نتیجه فرضیه حاضر مورد تایید قرار نمیگیرد. نتایج تحقیق عدیلی و همکاران (1392)، مبنی بر این که بین عدم تقارن اطلاعاتی با مدیریت سود رابطه مستقیم وجود دارد مطابقت ندارد،زیرا مقادیر آماره دوربین-واتسون درفاصله بین 5/1 تا5/2 قراردارد.

1-4 چارچوب نظری و مدل تحقیق
در تهیه صورتهای مالی، حسابداران ناگزیر از روشها و رویه های مختلف و مجاز حسابداری بهره میجویند که افزایش روزافزون این رویهها موجب گردیده است که نتوان به راحتی صورتهای مالی شرکتهای مختلف را با هم مقایسه نمود. استفاده از رویهها و سیاستهای مختلف و تغییر در روشهای مذکور، تحت اصول و موازین حسابداری توسط شرکتها، گاه به یک خلاقیت و هنر مینماید. نقطه نظر نویسندگانی که حسابداری را به هنر نزدیک میدانند این است که با توجه به چگونگی تعریف اهداف، طیف گستره ای از روشهای اندازه گیری را به کار میگیرند هموارسازی سود به رفتار آگاهانه ای اطلاق میشود که به منظور کاهش نوسانهای دوره ای سود شکل میگیرد. هموارسازی سود در دهه های اخیر یکی از مهمترین موضوعات مورد علاقه محققین حوزه مالی و حسابداری بوده است. در اغلب مطالعات، این عمل یک رفتار متقلبانه و غیر اخلاقی صورت گرفته توسط مدیریت تلقی گردیده است. این بررسیها هم چنین فرضیات مبنی بر دخالت مدیران در هموارسازی سود را حمایت مینماید (فرانچسکو پودا فوینتس[1]، 2009، 7).
یکی از پیامدهای تضاد منافع در شرکتهای سهامی، گزارشگری مالی جهت دار توسط مدیران شرکت میباشد. مدیران به عنوان مسئولین تهیه صورتهای مالی با وقوف کامل بر وضعیت مالی شرکت و با برخورداری از سطح آگاهی بیشتر نسبت به استفاده کنندگان صورتهای مالی، به طور بالقوه سعی دارند که تصویر واحد تجاری را مطلوب جلوه دهند. این امر از طریق اعمال نظر در سود گزارش شده واحد تجاری میسر میشود. به طور کلی هموارسازی سود عبارت است از اعمال نظر مدیریت شرکت در تقدم و تأخر ثبت حسابداری هزینهها و درآمدها و یا به حساب گرفتن هزینهها یا انتقال آنها به سالهای بعد به طوری که باعث شود شرکت در طول چند سال مالی متوالی از روند سود بدون تغییرات عمده برخوردار باشد. نتیجه کلی این عملیات چنین خواهد بود که تصویر واحد تجاری بهتر از وضعیت واقعی به نظر میرسد و انگیزه تزریق سرمایه و منابع مالی از طریق افراد برون سازمانی به شرکت افزایش مییابد (الیاسیانی و جیا[2]، 2006، 55).
اگر در یک معامله بالقوه یک طرف اطلاعات بیشتری نسبت به طرف دیگر داشته باشد، عدم تقارن اطلاعات وجود دارد. این مشکل شامل اطلاعات حسابداری هم میباشد. مدیران شرکتهای سهامی درباره ارزش شرکت نسبت به سهامداران بیرون از شرکت اطلاعات بیشتری دارند. این امر منجر به عدم تقارن اطلاعاتی در بازار سهام میشود (نوروش، 1384، 93).
[1] – Francisco Poveda Fuentes
[2] – Elyasiani & Jia
