2-12- تمایز فرار مالیاتی و اجتناب مالیاتی
تمایز مفهومی بین فرار مالیاتی و اجتناب از پرداخت مالیات به قانونی یا
غیرقانونی بودن رفتار مؤدیان مربوط میشود. فرار مالیاتی، یک نوع تخلف از
قانون است. وقتی که یک مؤدی مالیاتی از ارائه گزارش درست در مورد درآمدهای
حاصل از کار یا سرمایه خود که مشمول پرداخت مالیات میشود، امتناع میکند،
یک نوع عمل غیر رسمی انجام میدهد که او را از چشم مقامات دولتی و مالیاتی
کشور دور نگه میدارد. اما در اجتناب از مالیات، فرد نگران نیست که عمل او
افشا شود. اجتناب از مالیات، از خللهای قانونی در قانون مالیاتها نشات
میگیرد. در اینجا فرد به منظور کاهش مبلغ پرداخت مالیات، خود دنبال
راههای گریز می گردد. مثلاً درآمدهای نیروی کار را در قالب درآمد سرمایه
نشان میدهد که از نرخ پایینتری برای مالیات برخوردارند. در اجتناب از
مالیات، مؤدی مالیاتی دلیلی ندارد نگران احتمال افشا شدن باشد، چرا که او
الزاماً تمامی مبادلات خود را با جزئیات آن البته به شکل غیر واقعی، یاددا
شت و ثبت میکند.(مجله حسابدار 1389 ).
در واقع، عوامل اقتصادی با استفاده از روزنههای قانون مالیات و بازبینی در
تصمیمات اقتصادی خود تلاش می کنند تا بدهی مالیاتی خود را کاهش دهند. از
آنجا که اجتناب از پرداخت مالیات فعالیتی به ظاهر قانونی است، از این رو
بیشتر از فرار مالیاتی در معرض دید است.
به عبارت دیگر، اجتناب از مالیات، یک نوع سوء استفاده رسمی از قوانین مالیاتی است. این مقوله به بررسی و یافتن راههای گریز از پرداخت مالیات در قوانین مالیاتی مرتبط میشود که مؤدیان به آن وسیله خود را به نحوی از افراد مشمول مالیات کنار می زنند. مثلاً تبادل درآمد نیروی کار به درآمد سرمایه که نرخ کمتری از مالیات را به همراه دارد، مثالی از اجتناب مالیاتی است. به عنوان مثال، فرض کنید بر فعالیتی چون فروش دوچرخه، مالیات بر ارزش افزوده وضع شود. حال اگر فروشنده ای برای پرداخت مالیات کمتر، دوچرخه کمتری بفروشد، رفتار وی بر پایه اجتناب از مالیات است. اگر همین فروشنده برای پرداخت کمتر مالیات، میزان فروش دوچرخه را کمتر از مقدار واقعی آن به اداره مالیات گزارش کند، رفتار وی فرار از مالیات قلمداد می شود. بنابراین اجتناب مالیاتی، قانونی و برای کاهش تعهدات مالیاتی فرد با دور زدن قانون یا استفاده کامل از ظرایف قانونی است، اما تقلب یا فرار مالیاتی، غیرقانونی و مبادرت عمدی به اعمال خلاف قانون است. نظام مالیاتی در شرایط آرمانی، باید قابلیت مقابله با هر دو نوع فرار مالیاتی را داشته باشد. (مجله حسابدار 1389 )
سوالات تحقیق:
این تحقیق بدنبال ارائه پاسخ برای سوال زیر میباشد:
آیا مسئولیت پذیری اجتماعی با اجتناب مالیاتی رابطه دارد؟