2-2-3- مدیریت ریسک اعتباری
تعریفی که کمیته بال[1] سویس از ریسک اعتباری ارائه می دهد به این شرح است » : ریسک اعتباری عبارت است از امکان بالقوه اینکه قرض گیرنده از بانک و یا از طرف حساب وی در اجرای تعهدات خود در مقابل بانک در مدت مشخصی ناتوان شود«.
ریسک اعتباری احتمال عدم برگشت اصل و فرع تسهیلات اعطا شده و نیز احتمال زیان ناشی از مبادلات از لحاط نوع کیفیت کالا، مواد مبادله، اطمینان و اعتبار طرفین مبادله می باشد.
ریسک اعتباری عبارت است از احتمال وصول نکردن تسهیلات اعطایی به اشخاص در نتیجه ورشکستگی یا تنزیل موقعیت مالی و اعتباری شخص دریافت کننده تسهیلات که به لحاط ماهیت آن در بخش اعطایی تسهیلات موسسات مالی و بالاخص بانک ها وجود دارد. به عبارت دیگر ریسک اعتباری به این معنی ایت که بازپرداخت های مشتریان به بانک در قبال تسهیلات دریافتی ممکن است با تأخیر انجام گیرد یا حتی اصلاً وصول نشود. این ریسک به حالت های زیر خود را نشان می دهد:
الف- احتمال کاهش توان بازپرداخت اصل و فرع تسهیلات دریافتی
ب – احتمال عدم بازپرداخت اصل و فرع تسهیلات دریافتی
ج – احتمال معوق نشدن بازپرداخت اصل و فرع تسهیلات دریافتی
برای اندازه گیری ریسک اعتباری باید موارد ذیل را در نظر گرفت:
الف – میزان تعهد اعتباری: بیانگر این است که در زمان نکول، چه مقدار از تعهدات تحت تأثیر نکول قرار می گیرند.
ب – درصد احتمال نکول: درصد احتمال اینکه طرف قرارداد در مدت تعیین شده در قرارداد به تمام یا بخشی از تعهداتش خواسته و یا ناخواسته عمل نکند.
ج – بازیافت اعتبار در صورت نکول: بیانگر این است که در صورت نکول تعهدات، چه سهمی از تعهدات ممکن است از راه های مختلف مثل استفاده از وثیقه بازیافت شوند(شمس الدینی،1389).
در این راستا کمیته بال با هدف تشویق بانک ها و ناظرین آنها در سطح جهان، اصول مدیریت ریسک اعتباری را در مجموعه ای با عنوان اصول مدیریت اعتباری(در سپتامبر سال 2000) اعلام نموده است و بر این اساس تمام اعضای کمیته بال موافقت نموده اند که این اصول را به منظور برقراری مدیریت ریسک اعتباری بکار برند. این اصول عبارتند از :
بنا بر نظرآرانی برای مدیریت ریسک اعتباری می توان از روش های زیر استفاده کرد:
[1] -Basel committee
1-4- اهداف تحقیق
در این تحقیق اهدافی با دیدگاههای متفاوت بیان شده.
1-4-1- اهدف علمی تحقیق
هدف کلی این تحقیق بررسی رابطه بین ساختارهای رقابتی در بازار و ریسک اعتباری در بورس اوراق بهادار تهران می باشد. جهت دستیابی به این هدف کلی، آن را به اهداف جزئی ذیل تفکیک و در طول انجام تحقیق، این اهداف پیگیری می شود:
1- تبیین رابطه بین ساختارهای رقابتی در بازار و ریسک اعتباری.
1-1- تبیین رابطه بین قابلیت جانشینی کالاها و ریسک اعتباری.
1-2- تبیین رابطه بین اندازه بازار و ریسک اعتباری.
1-3- تبیین رابطه بین هزینه های ورود به بازار و ریسک اعتباری.
1-4- تبیین رابطه بین شدت تمرکز صنعت و ریسک اعتباری.
1-5- تبیین رابطه بین تعداد شرکتهای فعال در یک صنعت و ریسک اعتباری.
1-4-2- اهدف کاربردی تحقیق
اولین کاربرد هر تحقیق جنبه نظری و توسعه رشته مورد تحقیق می باشد که زمینه لازم را برای توسعه تئوری های آن رشته و حرکت به سمت سیستم های سازگارتر و کاراتر را مهیا می سازد اما نتایج این تحقیق با توجه به هدف کلی آن می تواند برای گروههای زیر مفید واقع شود:
– تحلیل گران مالی: نتایج این تحقیق میتواند جهت تحلیل شرکت هایی که دارای سطوح مختلف از رقابت در بازار محصول هستند، مفید واقع شود.
– سرمایه گذاران و سازمان بورس اوراق بهادار: ریسک اعتباری هم برای مدیران شرکت ها و هم برای سرمایه گذاران حائز اهمیت خاصی است. بنابراین اخذ بهترین سیاست در مورد سرمایه گذاری در شرکت هایی که دارای ریسک اعتباری بالایی هستند، حائز اهمیت است.
– بانک ها و اعتبار دهندگان: نتایج این تحقیق میتواند جهت تحلیل شرکت هایی که دارای سطوح مختلف از رقابت در بازار محصول هستند، مفید واقع شود. زیرا بانک ها و اعتبار دهندگان می توانند از نتایج این تحقیق برای اعطای وام به بنگاهای اقتصادی استفاده نمایند.